Yeni Nesil Avucu ve Sadık Kanat İşbirliği
TUSAŞ tarafından geliştirilen beşinci nesil, çift motorlu, süpersonik çok maksatlı avcı Kaan’ın (eski adıyla Milli Muharip Uçak / Turkish Fighter-X), otonom kol uçuşu (OKU) konsepti ile insansız platformlarla görev yapabilmesi planlanmaktadır. Bu konsept kapsamında uçak, kriptolu veri bağı aracılığıyla yanına eşlik eden ANKA-III ve Süper-ŞİMŞEK gibi sadık kanat arkadaşlarını komuta edebilecektir.
Uçağa entegre edilen bilgi-işlem teknolojilerinin yapay zekâ, otonomi ve veri füzyonu içermesi, Kaan’ın görevi insansız olarak da yönetebilmesine olanak tanıyacaktır. Beraberindeki insansız hava araçlarına görevler tayin edebilen uçak, muharebe sahasındaki hava, kara ve deniz platformları ile diğer hava savunma sistemlerini yönlendirebilecektir. Müşterek çalıştığı uçakları, veri bağı sayesinde ISR, hedefleme ya hava üstünlüğü amacıyla kullanabilecektir.
Programın tanıtımında öne çıkan operasyonel beklenti, bu ortaklığın pilotun iş yükünü azaltacağı ve yüksek maliyetli insanlı platformun sağ kalım ihtimalini artıracağı yönündedir.
İnsansız İşbirliği İçin Çift Mürettebatlı Varyant Tartışması
Mart 2022’de TUSAŞ, MMU’nun tandem çift mürettebatlı bir versiyonunun da geliştirilebileceğini açıklamıştır. Buna göre, milli muharip uçağın MUM-T (Manned Unmanned Teaming, İnsanlı İnsansız Ekip) kabiliyetini en yüksek verimlilikle kullanması hedeflenmektedir. Eklenecek koltuk ile arka koltukta yer alan pilot, Bayraktar Kızılelma gibi insansız hava araçlarını koordine edebilecek ve yönetebilecektir.
Ancak Ocak 2023’te yapılan bilgilendirme toplantısında, çift koltuklu varyantın üretilmeyeceği belirtilmiştir. Bu durumda ikinci koltukta oturan pilotun yapması beklenen görevler tamamen uçağın bilgisayarına devredilecektir.
Tasarım ve Kabiliyetler
Hüseyin Yağcı, MMU programının TUSAŞ’ın üç kavramsal tasarımında görselleştirilen, şimdiye kadar düşük radar kesit yoğunluğu, iç silah koyları ve süperseyir yeteneği için en uygun hale getirilmiş bir tasarımda olduğunu ifade etmiştir. Bu unsurlar beşinci nesil savaş uçağı ile ilgili özelliklerdir.
Uçağın tasarım özellikleri ve gereksinimleri, Türk Hava Kuvvetleri’nin Haziran 2021’de basına yaptığı sunumda açıklanmıştır. Bu çerçevede yüksek manevra kabiliyeti ve güçlü bir itki sistemi, süperseyir kabiliyeti, uzun harekât yarıçapı, radarda düşük görünürlük, sensör füzyonu, gelişmiş veri bağı kabiliyetleri ve yüksek hassasiyete sahip mühimmatlar atabilme kabiliyeti öne çıkmaktadır.
2025 yılında Kaan’ın gövde tasarımında güncellemeler yapılacağı açıklanmıştır. Buna göre uçağın uzunluğu 0,7 metre, kanat açıklığı 0,6 metre ve yüksekliği 1 metre azaltılacaktır. Bu değişikliklerle uçağın aerodinamik performansının ve manevra kabiliyetinin artırılması, ayrıca daha kompakt bir yapı sayesinde bakım ve operasyonel verimliliğin yükseltilmesi hedeflenmektedir.
İtki Sistemi ve Yerli Motor Çalışmaları
TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil, 2019 Paris Havacılık Fuarında yaptığı açıklamada, MMU prototiplerinde test aşamasında her biri 29.000 lbs itki üreten 2 adet General Electric F110-GE-129 turbofan motorunun kullanılacağını açıklamıştır. Bu motorlar halihazırda F-16’larda kullanılmaktadır. Ayrıca boyutu F110’dan daha büyük olan yerli motorun da geliştirilme çalışmalarının devam ettiği belirtilmiştir.
Haziran 2022 itibarıyla prototip uçaklarda kullanılacak olan F110 motorları Türkiye’ye teslim edilmiştir. 14 Ocak 2025 tarihinde, SSB Başkanı Haluk Görgün’ün düzenlediği yıllık değerlendirme toplantısında; 36.000 pound-kuvvent güç üretmesi hedeflenen yerli motorun, 2025 yılında tasarımının dondurulacağı belirtilmiştir.
Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
